मिलन दाहाल– साउथ अष्ट्रेलियामा  राज्य चुनावको मिति तोकिसकिएको छ । ५४ औं संसदका लागी १७ मार्च २०१८ को मिति तय भएको हो । उक्त निर्वाचनले हाउस अफ एसेम्लि अर्थात तल्लो सदनका ४७ र लेगिस्लेटिभ काउन्सिल भनिने माथिल्लो सदनका लागी ११ सदस्यहरुको चयन गर्ने छ । साउथ अष्ट्रेलियाको तल्लो सदनमा ४७ र माथिल्लो सदनमा २२ सदस्य रहन्छन र निर्वाचन हरेक ४ बर्षमा हुने गर्छ । तल्लो सदनका ४७ जना प्रत्यक्ष निर्वाचनबाट चुनिन्छन भने माथिल्लो सदनका सदस्यहरु दलले प्राप्त गरेको कुल मतसंख्याका आधारमा समानुपातिक पद्दतिबाट निर्धारण गरिन्छन । माथिल्लो सदन अर्थात लेगिस्लेटिभ काउन्सिलमा हरेक चार बर्षमा आधा अर्थात ११ जना चुनिन्छन । तल्लो सदनमा बहुमत हुन २४ सिटको आवश्यकता पर्दछ । हाल तल्लो सदनमा लेवरका २३, लिवरलका १९ र निक जेनोफनका १ सांसदमात्र रहेका छन ।

सरकारका तीन तह

अष्ट्रेलियामा सरकारका तीन तह रहेका छन ।

१. स्थानिय सरकार
२. राज्य सरकार
३. राष्ट्रिय सरकार

स्थानिय सरकारका कामहरु

अष्ट्रेलियाको स्थानिय निका देहायका कामहरुका लागी जिम्मेवार रहन्छ ।

फुटपाथ निर्माण

भवन निर्माण

लाइब्रेरी

कम्युनिटि भवनहरु

फोहर व्यवस्थापन

पार्क तथा मनोरञ्जन केन्द्रहरु

सामुदायिक स्वास्थ

पार्किङ व्यवस्थापन

सामुदायिक सेवा, हेरचाह, र सहयोग

घरपालुवा जवावरहरु

राज्य सरकार

राज्य सरकारका जिम्मेवारीहरु देहायबमोजिम छन ।

शिक्षा र विद्यालय

खेलकुद

आकस्मिक सेवाहरु (प्रहरी, एम्बुलेन्स, दमकल)

सार्वजनिक यातायात

जेल

जन स्वास्थ र सार्वजनिक अस्पताल

वातावरण

बाटाघाटा

राष्ट्रिय सरकार

राष्ट्रिय सरकारका जिम्मेवारीहरु निम्न छन ।

प्रतिरक्षा (सेना, वायुसेना)

करहरु

आप्रवास

सेन्टरलिङ्क

राष्ट्रिय अपाङ्ग बिमा योजना (NDIS)

हुलाक

संचार (फोन र इनटरनेट)

राज्य र स्थानिय सरकारलाई रकम दिने आदी ।

भोट कसले हाल्ने?

१८ बर्ष पुगेका र मतदाता नामावलिमा नाम लेखाएका अष्ट्रेलियन नागरीकहरुले अष्ट्रेलियाको निर्वाचनमा भोट हाल्न पाउछन ।

भोट कसरी हाल्ने?

अष्ट्रेलियाको निर्वाचनमा भोट हाल्न निर्धारण गरिएको स्थानमा गइ मतदान गर्न सकिन्छ ।मतदाता नामावलिमा नाम लेखाएका मतदाताहरुलाई निर्वाचन आयोगले मतदाताको विवरणसहितको ‘Easy Vote Card‘ पठाँउछ । उक्त Easy Vote Card लाई मतदानको दिन तोकिएको मतदान केन्द्रमा लगि मतदान अधिकृतलाई देखाएर मतदान गर्न सकिन्छ । राज्यको चुनाबमा मतदान अधिकृतले तल्लो सदन र माथिल्लो सदनका लागी २ छुट्टाछुट्टै मतपत्र दिन्छन् । मतदान अधिकृतले दिएको मतपत्र मतदान गर्नका लागी बनाइएको सुरक्षित स्थलमा गइ मतदान गर्न सकिन्छ । भोट हाल्न कुनै सहायता चाहिनेले आफुसँगै कोही मान्छेलाई लैजान सकिन्छ अथवा मतदान अधिकृतलाई सहयोग मागेको खण्डमा उनलेपनि भोट हाल्न मदत गर्छन । माथिल्लो सदनमा मतदान गर्न सेतो रंगको र तल्लो सदनका लागी हरियो रंगको मतपत्र प्रयोग गर्नु पर्दछ ।

माथिल्लो सदन

बायाँतर्फ चित्रमा  देखाइएको सेतो रंगको मतपत्र माथिल्लो सदनका उम्मेद्वार छान्नका लागी  हो । रातो धर्साभन्दा माथी समुहको नाम र तलतिर समुहमा भएका सदस्यहरुको नाम लेखिएको हुन्छ । चित्रमा अंकित रातो धर्सोभन्दा माथी भोट गरेर समुहलाई नै छान्न सकिन्छ । यदि समुहका सबै मन पर्दैनन् भने तल ब्याक्तिलाई मात्रपनि भोट गर्न सकिन्छ । आफुलाई सबैभन्दा बढी मन परेको समुहलाई १ र त्यसपछी क्रमश: मन नपर्ने समुहलाई २,३,४….. लेख्दै जानुपर्छ । 

यदि समुहलाई भोट नगरेर व्याक्तिलाई छान्ने हो भने रातो धर्सो मुनिका सदस्यका नामको अगाडी भएको कोठामा आफुलाई सबैभन्दा मन पर्नेलाई १ र त्यसपछी क्रमश: २,३,४…..हुदै कमसेकम १२ जना सदस्य छान्नुपर्दछ ।

तल्लो सदन

तल्लो सदनका सदस्यहरुलाई भोट गर्नका लागी चित्रमा देखाइएजस्तो हरियो रंगको मतपत्र उपलब्ध गराइन्छ । मतपत्रमा उम्मेद्वाहरुको नाम लेखिएको हुन्छ । उम्मेद्वारको नामको अगिल्तिर खाली कोठा र पछिल्तिर पार्टीको नाम अथवा स्वतन्त्र भए स्वतन्त्र लेखिएको हुन्छ । यसरी तल्लो सदनमा मतदान गर्न आफुले सबैभन्दा बढी रुचाएको उम्मेद्वारको अगाडी भएको कोठामा १ र त्यसपछी जसकिउञ्जेल क्रमश: २,३,४….. लेख्दै जानुपर्छ ।

यसरी मतदान गरिसकेपछी उपयुक्त मतपेटीकामा मतपत्र खसाल्नुपर्छ । मतदानस्थलमा तल्लो र माथिल्लो सदनका लागी छुट्टाछुट्टै मतपत्र उपलब्ध हुन्छन ।

गल्ति भएमा के गर्ने?

यदि मतदान गर्ने बेलामा कुनै गल्ति गर्नुभयो भने जहांबाट मतपत्र लिएको त्यहि लैजानुपर्छ  र त्यहा भएका मानिसलाई गल्ति भएको कुरा बताउनुपर्छ । उनीहरुले गल्ति भएको मतपत्र राखेर नयां खाली मतपत्र दिन्छन ।